De laatste dag van Pim Fortuyn is geschreven door Paul van der Lugt, journalist en een van de direct aanwezigen op de bewuste dag. Als ooggetuige reconstrueert hij minutieus wat er op 6 mei 2002 gebeurde.

Het is 6 mei 2002 als Pim Fortuyn op de parkeerplaats van het Mediapark in Hilversum wordt neergeschoten door Volkert van der G. Wat daaraan voorafging en wat er die dag precies gebeurde, beschrijft Paul van der Lugt in deze indringende reconstructie.

Fortuyn was die middag te gast in het radioprogramma van Ruud de Wild. De toen twintigjarige Filemon Wesselink interviewde hem nog vlak voordat hij het gebouw verliet. Moments later klinken er schoten. Ruud de Wild, zijn producer Merel van Dijk en Paul van der Lugt zelf zijn erbij als Fortuyn in elkaar zakt. Claudia de Breij en Herman van der Zandt zien hem op het parkeerterrein liggen. Zijn chauffeur Hans Smolders aarzelt geen seconde en zet de achtervolging in op de schutter.

Van der Lugt reconstrueert de gebeurtenissen minuut voor minuut, op basis van de ervaringen van iedereen die die dag direct betrokken was. Het resultaat is een huiveringwekkend en meeslepend verslag van een dag die de Nederlandse politiek voorgoed veranderde.

Een samenleving die haar eigen identiteit niet meer bewust beleeft, verliest langzaam haar onderlinge samenhang. Dat is de kern van het betoog dat Pim Fortuyn in dit boek uiteenzet.

Fortuyn stelt dat het ideaal van een werkelijk functionerende multiculturele samenleving niet vanzelf ontstaat. Dat vraagt volgens hem om een eerlijk debat over de plekken waar de Nederlandse cultuur en islamitische invloeden met elkaar botsen, en om een heldere verdediging van gedeelde normen en waarden. Een volk dat dat nalaat, dreigt zijn gemeenschappelijke fundament te verliezen.

Het boek is geen oproep tot confrontatie, maar tot gesprek. Fortuyn ziet het woord als het voornaamste wapen in een democratische samenleving — een wapen dat, mits goed ingezet, respectvol en doeltreffend kan zijn. Hij hoopt de lezer aan te zetten tot nadenken en tot actieve deelname aan het maatschappelijke en politieke debat.

Het boek verscheen voor het eerst in 1997. In 2021 bracht Vesper Publishing een nieuwe editie uit, voorzien van een voorwoord van opiniemaker Afshin Ellian, die het werk opnieuw in de context van het huidige tijdsgewricht plaatst.

De verweesde samenleving verscheen oorspronkelijk in 1995, werd herschreven in 2002 en in 2021 heruitgegeven door Vesper Publishing. Het is een van Fortuyns vroegere en meer filosofisch getinte werken, waarin hij zijn zorgen over de sociale cohesie in Nederland uiteenzet.

In De verweesde samenleving stelt Pim Fortuyn een vraag die aan urgentie sindsdien alleen maar heeft gewonnen: hoe houd je een samenleving bij elkaar in een tijd van toenemende versnippering?

Fortuyn betoogt dat de grootste uitdaging van onze tijd niet economisch of politiek is, maar moreel. Zonder een gedeeld stelsel van normen en waarden — zonder een gemeenschappelijke context waarin mensen zich aan elkaar verbonden voelen — valt de sociale samenhang uiteen. Het eindpunt van die ontwikkeling is volgens hem niet minder dan de ondergang van onze cultuur, zoals ooit het Romeinse Rijk ten onder ging aan zijn eigen verdeeldheid.

Dit boek is geen pessimistisch pamflet, maar een oproep tot actie. Fortuyn gelooft dat de ommekeer nog mogelijk is, maar dan moet de Nederlandse samenleving zich nú laten wakker schudden. De verweesde samenleving is een vroeg en filosofisch getint werk dat de kiemen bevat van veel ideeën die hij later politiek zou uitdragen.

Het boek verscheen oorspronkelijk in 1995, werd in 2002 herschreven en in 2021 heruitgegeven door Vesper Publishing.

Toen Paars I in 1994 aantrad, leek er eindelijk iets te veranderen in de Nederlandse politiek. Die belofte is volgens Fortuyn nooit ingelost. Wat overbleef waren acht jaar bestuurlijke stilstand, een gesloten politieke cultuur en een burger die steeds verder op afstand werd gehouden.

In dit boek trekt Fortuyn een kritische balans op van de kabinetten Kok I en Kok II — de coalitie van PvdA, VVD en D66 die bekendstaat als Paars. Hij hekelt het Poldermodel, de achterkamertjescultuur en het regentengedrag van de gevestigde partijen. Maar het boek is meer dan een aanklacht. Fortuyn schetst ook een alternatief: een visie op hoe het falen van de collectieve sector en het openbaar bestuur wél aangepakt kan worden.

Het is een pamflet vol ongenoegen, maar ook vol urgentie. Nederland verdient beter, is de overtuiging die op elke bladzijde doorklinkt.

Op 6 mei 2002 wordt Pim Fortuyn neergeschoten. Zijn dood schokt Nederland en haalt wereldwijd de voorpagina's. Voor velen lijkt zijn politieke opkomst razendsnel, maar wie zijn leven kent, ziet een man die al van jongs af aan toewerkte naar één doel: de top van de Nederlandse politiek.

In deze autobiografie vertelt Fortuyn zijn verhaal in eigen woorden. Hij beschrijft een jeugd in een gezin dat worstelt met geloof en twijfel, terwijl hijzelf tegelijkertijd worstelt met zijn ontwakende homoseksualiteit. Op de universiteit groeit hij uit tot een publieke figuur — het begin van een leven dat zich voortaan grotendeels in de schijnwerpers afspeelt.

Het is een openhartig portret van een buitenstaander met een grenzeloze ambitie en een diepe drang om gezien en gehoord te worden. Een man die zichzelf een plek als leider veroverde in het publieke debat — en daar uiteindelijk de hoogste prijs voor betaalde.

‘Pim Fortuyn heeft een revolutie ontketend.’
- Mark Rutte, premier (2019)

‘Pim, je past niet binnen de cultuur van de PvdA. Ik zie heel goed je talenten, maar binnen deze club zal het nooit iets met je worden.’
- Joop den Uyl, oud-minister-president (1986)

‘Het was zo’n leuke, originele man. Hij durfde onafhankelijk te zijn. Op de meeste punten waren we het met elkaar eens. Er was chemie.’
- Hans Wiegel, oud-vicepremier (2012)

‘De gedachte hoe het zou zijn geweest als Pim in leven was gebleven, is er een die mij niet meer loslaat.’
- Ivo Opstelten, oud-burgemeester Rotterdam (2019)

‘Pim Fortuyn is de grootste Nederlander aller tijden.’
- Stemmers KRO-programma De Grootste Nederlander (2004)

Dit boek is eerder verschenen onder de titels ‘Babyboomers, autobiografie van een generatie’ en ‘Autobiografie van een babyboomer’. Deze hernieuwde uitgave bevat een voorwoord van Fortuyn-kenner Leonard Ornstein.