4 mei staat in Nederland in het teken van herdenken van oorlogsslachtoffers en mensen die hun leven gaven voor onze vrijheid sinds het begin van de Tweede Wereldoorlog. 5 mei markeert de bevrijding van Nederland van de bezetting in 1945, een moment dat sindsdien als symbool van vrijheid en vrede wordt gevierd. Deze boeken vertellen onze geschiedenis, die we nooit mogen vergeten. Elke blog op nonfictieboeken.nl is een verzameling boeken over een bepaald onderwerp. Bij elk boek plaats ik een video om je een beeld te geven bij het boek. Staat jouw favoriete boek er niet bij? Stuur me dan een berichtje via het contactformulier.
5 mei 1945 - Het momentum van Wageningen
Geschreven door Wim Huijser & Coen Pepplinkhuizen, verschenen in januari 2026
Ieder jaar op 5 mei viert Nederland de bevrijding, met Wageningen als symbolisch middelpunt: de plek waar de Duitse bezetter de capitulatie zou hebben ondertekend. Maar klopt dat beeld eigenlijk wel?
In 5 mei 1945 reconstrueren Wim Huijser, Coen Pepplinkhuizen en Jelle de Gruyter zo nauwkeurig mogelijk hoe de bevrijding werkelijk tot stand kwam — een verhaal dat al begint in december 1944. Uit hun uitgebreide archiefonderzoek blijkt dat de werkelijkheid ingewikkelder is dan de overlevering doet vermoeden. De Duitsers capituleerden al op de avond van 4 mei, en de doorslaggevende handtekening werd niet in Hotel De Wereld gezet, maar in een legertent op de Lüneburger Heide. Het hardnekkige beeld dat de Canadezen in Wageningen de vrede afdwongen, blijkt voor een groot deel op mythevorming te berusten.
De auteurs nemen de bekende feiten kritisch onder de loep en vullen deze aan met nieuw materiaal. Daarbij komen ook de rollen van prins Bernhard en de Canadese generaal Charles Foulkes in een ander licht te staan. Wageningen blijft intussen het ankerpunt van de jaarlijkse Bevrijdingsdag — ook als de historische feiten iets anders vertellen.
Duitsers hebben zich overgegeven, maar zijn er nog steeds | Bevrijdingsjournaal | 5 mei 1945
“Eindelijk zijn we weer baas op eigen erf en in eigen haard.” Dat zei koningin Wilhelmina onder meer toen ze Nederland toesprak nadat Duitsland zich om 8.00 uur formeel overgaf. Maar dat betekent niet dat de Duitse soldaten direct de wapens hebben ingeleverd. In Hotel de Wereld in Wageningen waren vandaag gesprekken tussen de geallieerden en Duitse legerleiding in Nederland over de manier waarop de overgave gaat verlopen. Bij die gesprekken was ook prins Bernard aanwezig. Eind april 1945 zijn het zuiden en noorden van Nederland inmiddels bevrijd van de Duitse bezetting. West-Nederland nog niet. De winter is voorbij, maar de hongersnood in het westen van Nederland nog niet. Met voedseldroppings proberen de geallieerden daar een einde aan te maken. Ondertussen rukken de Amerikanen steeds verder op in Duitsland en doen ze de ene na de andere gruwelijke ontdekking. Verschillende concentratiekampen worden bevrijd. We volgen de opmars van de geallieerden en de bevrijding van het laatste deel van Nederland dertien dagen lang met de technieken van nu afgewisseld met historische beelden.
De stilte en de storm - 4 en 5 mei sinds 1945
Geschreven door Ilse Raaijmakers, verschenen in november 2017
Ilse Raaijmakers (1984) is historicus en germanist. Ze promoveerde aan de Universiteit Maastricht op de geschiedenis van 4 en 5 mei en is werkzaam als beleidsadviseur/onderzoeker bij ARQ Kenniscentrum Oorlog, Vervolging en Geweld.
De stilte en de storm gaat over een opmerkelijke tegenstelling: 4 en 5 mei brengen Nederlanders dichter bij elkaar dan vrijwel elk ander nationaal moment, en toch ontbranden er rond deze dagen bijna elk jaar opnieuw felle discussies. Wat herdenken we eigenlijk? Wie verdient een plek in die herdenking? En hoe doe je het goed? Raaijmakers laat zien dat elke generatie opnieuw naar antwoorden zoekt.
Historica Beatrice de Graaf prijst het boek als een diepgravend en rijk werk dat nauwgezet in kaart brengt hoe de debatten over 'goede' en 'foute' manieren van herdenken door de decennia heen verliepen — soms dwingend, soms wrijvend. Het boek stelt ook een ongemakkelijke vraag: hoe moeilijk is het eigenlijk om stil te staan bij een vrijheid die we allang als vanzelfsprekend zijn gaan beschouwen?
4 en 5 mei zijn de dagen waarop een samenleving haar doden gedenkt en probeert die herinnering levend te houden voor de toekomst. In een tijd van toenemende polarisatie en onverdraagzaamheid tegenover andermans overtuigingen is dat geen overbodige oefening — vrijheid is nooit definitief verworven. Precies dát maakt dit boek zo waardevol.
De Stilte En De Storm
Lara Nuberg gaat in gesprek met historicus Ilse Raaijmakers over het herdenken en herinneren van oorlogen en de psychosociale gevolgen van oorlog en geweld in Nederland en Europa. Raaijmakers werkt als beleidsonderzoeker voor Arq Kenniscentrum Oorlog, Vervolging en Geweld. Ook werkt zij nauw samen met het Nationaal Comité 4 en 5 mei, onder andere in het project Rituelen.