NRC, Follow the Money en Omroep Gelderland proberen al sinds 2022 via de Wet open overheid (Woo) de exacte cijfers over het aantal dieren bij Nederlandse boerenbedrijven te verkrijgen. Helaas zonder resultaat, want demissionair minister Femke Wiersma (BBB) van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur weigert deze gegevens te overhandigen. Terwijl de civiele rechter en de Raad van Staten geoordeeld hebben dat de minister de gegevens moet overhandigen. Daarom gaan NRC, Follow the Money en Omroep Gelderland in hoger beroep tegen demissionair minister Femke Wiersma. Media spreken inmiddels van een doelbewuste poging om publicatie te voorkomen.
Handelswijze van minister Femke Wiersma onacceptabel
NRC, Follow the Money en Omroep Gelderland worden bijgestaan door bestuursrechtadvocaat Leon Mensink. De advocaat noemt de handelswijze van de minister “ongekend en onacceptabel”.
Bron: Omroep Gelderland
Femke Wiersma wil geen gegevens vrijgeven
Het eerste verzoek stamt al uit 2022. Toenmalig landbouwminister Piet Adema (ChristenUnie) besloot uiteindelijk de gegevens vrij te willen geven, maar Femke Wiersma draaide dat direct bij haar aantreden als minister terug. De Raad van State oordeelde in september 2025 dat openbaarmaking van de gevraagde emissiegegevens op grond van de Woo op geen enkele grond kan worden geweigerd. Wiersma gaf toen informatie vrij, maar die informatie was inmiddels verouderd.
Een verzoek voor actuele gegevens over de afgelopen drie jaar liep opnieuw vertraging op. Wiersma wilde eerst tienduizenden veehouders individueel aanschrijven om te vragen hoe zij tegen openbaarmaking aankijken, een zogeheten zienswijzeprocedure. Wiersma’s eigen ministerie schatte de kostenpost voor de zienswijzeprocedure op tientallen miljoenen euro’s. Het Woo-verzoek zou opnieuw vertraging opleveren, zeker een jaar.
Juridische procedures als wapen tegen de journalistiek
Mensink stelt dat het in Nederland niet eerder is voorgekomen dat de Nederlandse overheid op deze manier juridische procedures inzet als wapen tegen de journalistiek. De hoofdredacties van Follow the Money, Omroep Gelderland en NRC stellen dat Wiersma met haar handelen vrije nieuwsgaring onmogelijk maakt.
“Het maatschappelijke belang en de grote dreiging voor de journalistiek die uitgaat van de huidige gang van zaken, dwingt ons tot het doorzetten van deze zaak,” stellen ze.
Overheid wil Wet open overheid inperken
De doorlopende weigering valt samen met voorstellen van de overheid om de Woo in te perken, tot woede van de journalistiek. Beroepsorganisaties en diverse maatschappelijke organisaties riepen de afgelopen tijd (het nieuw te vormen) kabinet juist op tot méér ambitie en transparantie. De voornaamste klacht - de werklast voor ambtenaren in de afhandeling van Woo-verzoeken - is volgens hen met haalbare stappen te verlichten [bron].
Waarom wil demissionair Wiersma de gegevens niet vrijgeven?
Op de website publiceert BoerBurgerBeweging op 20 maart 2025 dit artikel over de Wet open overheid:
BBB wil einde aan bedreiging boeren door openbaarmaking persoonsgegevens
De Wet open overheid (Woo) stelt persoonsgegevens van boeren, veehandelaren en veetransporteurs bloot aan de buitenwereld, met intimidatie en bedreigingen als gevolg. BBB roept het kabinet op hier per direct een einde aan te maken.
De Woo, bedoeld om de overheid transparanter te maken, zet boeren onbedoeld in de vuurlinie. Gegevens worden zonder voldoende bescherming vrijgegeven, waardoor bedrijven en gezinnen het doelwit worden van lastercampagnes en protestacties. Veel boeren voelen zich niet meer veilig, blijkt uit onderzoek. “Boeren worden vogelvrij verklaard doordat hun gegevens zomaar op straat liggen,” zegt BBB-fractievoorzitter Caroline van der Plas. “Ze worden thuis belaagd, bedreigd en voelen zich onveilig. Dit moet echt stoppen.”
Caroline van der Plas: “Boeren worden vogelvrij verklaard doordat hun gegevens zomaar op straat liggen”
Lees het hele artikel op BBB.nl.
Open brief van journalisten
Journalisten schrijven een open brief in kranten, omdat het ministerie van Binnenlandse Zaken heeft voorgesteld een wettelijk instrument te ’begrenzen’ dat cruciaal is voor de uitoefening van het vak 'journalist': de Wet open overheid (Woo). Het enige middel waarmee wij met een beroep op de wet overheidsdocumenten kunnen opvragen. Lees de open brief in De Telegraaf, Algemeen Dagblad, Nu.nl, Reformatorisch Dagblad of een van de andere dagbladen.
Clara van de Wiel, adjunct-hoofdredacteur van NRC legt het uit
YouTube Spraakmakers: "De uitkoopregeling voor boeren had drie keer zoveel stikstof kunnen reduceren en had ook veel goedkoper kunnen zijn, blijkt uit een Woo-verzoek van NRC, Follow the Money en Omroep Gelderland. Het ministerie van Landbouw wilde deze gegevens lange tijd niet vrijgeven, maar na een jarenlang juridisch gevecht is een deel van deze informatie nu naar buiten gekomen. Clara van de Wiel, adjunct-hoofdredacteur van NRC, legt uit dat ze al sinds 2022 bezig zijn hiermee. "Je doet dit liever niet, het kost handenvol met geld. Maar we vonden het in dit geval echt relevant. Het is van de gekke dat we die gegevens vier jaar lang niet krijgen." Volgens Van de Wiel houdt de overheid zich niet "aan haar eigen regels" van een Woo-verzoek. Bovendien zijn bepaalde gegevens nog altijd niet vrijgegeven en daarom gaan ze in hoger beroep. "Het is een drogreden van de minister die haar eigen ineffectieve beleid wil verdoezelen door die gegevens niet te willen geven. Ik denk dat dat erachter zit", reageert Sander Heijne, hoofdredacteur van Vrij Nederland."
Wat is de Wet open overheid?
Op Rijksoverheid.nl wordt de Wet open overheid als volgt omschreven:
"Iedereen heeft recht op informatie over wat de overheid doet, hoe ze dat doet en waarom. Overheidsorganisaties moeten die informatie uit zichzelf geven, of als iemand daarom vraagt. De informatie wordt dan openbaar. Dat is geregeld in de Wet open overheid (Woo). Zo kunnen burgers, maar ook bijvoorbeeld Kamerleden of journalisten, de overheid controleren. Openbaarheid is daarom belangrijk voor de democratie in ons land." [bron]
Ministerie Binnenlandse Zaken wil Wet open overheid aanpassen
Binnenlandsbestuur.nl 12 december 2025
Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) wil de Wet open overheid (Woo) op meerdere punten aanpassen om de uitvoerbaarheid te verbeteren. In stukken die op verzoek van informateur Sybrand Buma zijn opgesteld, schetst het ministerie een aanpak waarbij Woo-verzoeken worden begrensd in omvang en reikwijdte en waarbij mogelijk minder soorten documenten onder de wet vallen.
Volgens BZK is dat nodig omdat de huidige wet leidt tot een sterk toenemend aantal verzoeken en een groot beslag op ambtelijke capaciteit. Het ministerie wijst erop dat het aantal Woo-verzoeken de afgelopen twee jaar met 28,7 procent is toegenomen. Omdat de Woo geen grenzen stelt aan de aard of omvang van verzoeken, en geen belang vereist bij het opvragen van informatie, blijven uitvoeringslasten hoog en lopen doorlooptijden op. Daardoor worden volgens BZK ook verzoekers met een beperkte en concrete informatiebehoefte onvoldoende bediend [Bron: Binnenlandsbestuur.nl].
Kabinet wil uitvoerbaarheid Wet open overheid verbeteren
Rijksoverheid.nl 21 juni 2024
Het kabinet neemt maatregelen om de uitvoering en uitvoerbaarheid van de Wet open overheid (Woo) te verbeteren. Zo zet het kabinet in op de verbetering van de afhandeling van Woo-verzoeken en beter contact tussen overheidsorganisaties en Woo-verzoekers. Ook komt er een publiek toegankelijk Woo-dashboard, zodat iedereen kan zien hoe het gaat met de afhandeling van Woo-verzoeken bij de Rijksoverheid. Staatssecretaris Van Huffelen van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties laat dit weten in een brief aan de Tweede Kamer.
Het kabinet reageert hiermee op de eerder uitgevoerde Woo-invoeringstoets en de adviezen van de Regeringscommissaris Informatiehuishouding en het Adviescollege openbaarheid en informatiehuishouding. Uit de invoeringstoets bleek dat de Woo lange afhandelingstermijnen bij informatieverzoeken kent en de wet voor een grote uitvoeringslast bij overheidsorganisaties zorgt.
Staatssecretaris Van Huffelen: “Sinds de inwerkingtreding van de Woo zijn belangrijke stappen gezet naar een open overheid. Steeds meer informatie wordt openbaar gemaakt. Maar deze stappen hebben er nog niet voor gezorgd dat alle verzoeken op tijd worden afgehandeld. Dit moet echt beter. We willen een overheid die transparant en proactief is. Daarvoor moeten we extra stappen zetten.”
In juni 2024 publiceerde Rijksoverheid.nl dus dat het kabinet maatregelen neemt om de uitvoering en uitvoerbaarheid van de Wet open overheid te verbeteren. Nu is gebleken dat één van deze maatregelen is: het beperken van de Wet open overheid. Ik ben benieuwd wat het nieuwe kabinet zal besluiten.
Daarom houd ik het nieuws van morgen in de gaten, want elke dag schrijft geschiedenis. Voor nu sluit ik af met de woorden van Sonja Barend: morgen gezond weer op.
Reacties op Instagram
Follow the money heeft over dit onderwerp een post op Instagram geplaatst.
Enkele reacties op deze instagrampost:
"Ik vind het ongelooflijk wrang dat jullie de gegevens van boerengezinnen zomaar delen online. En daarnaast is stikstof gebaseerd op een modellenwerkelijkheid. De echte staat van de natuur wordt niet gemeten. Belicht dat eens."
"Uitkoop van boeren is bijna misdadig."
"De grootste uitstoters zoals de Amercentrale en Tata Steel worden niet uitgekocht maar krijgen gratis een vergunning om stikstof uit te stoten."
"Wij spraken zo'n grote kalverhouder. Het ging gewoon om de grond. Zonder vee mocht hij geen andere stikstofarme activiteiten op zijn terrein ontplooien. Hij moest de grond verkopen zonder uitleg wat daar dan mee ging gebeuren. Hij heeft de deal afgezegd."
"follow the money vergeet erbij te vermelden dat de hele stikstof gedoe gebaseerd is op berekeningen en modellen die 70 tot 100 er naast kunnen zitten ipv dat er dingen daadwerkelijk gemeten. Het gaat maar om 1 ding, de landbouw in Nederland moet en zal kapot. Met dank aan een heel groot gedeelte van de ambtenaren en de media (DPG) en linkse partijen (d66,cda en op het moment vvd)"
"Daar laten ze mee zien dat het niet om de uitstoot gaat. Land is nog nooit zo duur geweest."
"2 miljard kosten in plaats van 500 miljoen. Klein rekenfoutje."
"Dat krijg je met BBB en VVD..."
"en dan lees je dat ze willen, dat gepensioneerden ook AOW premie moeten gaan betalen, terwijl er dus miljarden verkwanselt worden aan oa de uitkoop van boeren en de als maar duurder wordende renovatie van het Binnenhof! Echt haal me hier weg!"