Vandaag luisterde ik naar de podcast Vandaag van NRC: Regels en geldzorgen, zo komen de boeren in de mentale problemen. In Nederland draait het gesprek over boeren vaak om stikstof, uitstoot en cijfers. In deze podcast gaat het om de mensen achter de bedrijven en hun ervaringen met veranderingen en onzekerheid. In deze aflevering vertelt redacteur Enzo van Steenberg het verhaal van melkveehouder Paul Bruggeman uit Marienheem. Paul bouwde jarenlang een groot bedrijf op, maar kon uiteindelijk niet meer verder.
Het motto was doorgaan
Paul nam zijn ouders' boerderij over in zijn twintiger jaren, en groeide uit tot een onderneming met honderden hectare en meer dan vierhonderd melkkoeien. Gedurende veertig jaar ervoer hij de onzekerheden van het boerenleven: dierziektes, brand, juridische conflicten en veranderende regels.
Zoals veel boeren sprak hij vooral over praktische zaken. Aan de keukentafel werd er gesproken niet over stress of uitputting. Op de boerderij lopen werk en privé volledig door elkaar. Het motto was doorgaan.
Het moment waarop het lichaam stopte
In 2022 ging het mis. Tijdens hevige boerenprotesten tegen de stikstofplannen kreeg Paul een auto-ongeluk. Hij beschouwt het als een signaal van jarenlang opgebouwde mentale spanning; zijn lichaam schakelde zichzelf uit.
Een breder probleem
Pauls verhaal is niet uniek. Volgens onderzoek lopen mensen in de agrarische sector het hoogste risico op zelfdoding van alle beroepen. De oorzaken zijn complex, maar onzekerheid speelt een grote rol. Boeren moeten zich aanpassen aan snel veranderende regelgeving. Daarnaast leven ze met constante onvoorspelbaarheid in prijzen en weersomstandigheden.
Een negatief imago
Veel boeren voelen dat hun imago is verslechterd, met publieke discussies gefocust op vervuiling en schade aan de natuur. Protesten hebben dit beeld versterkt, waardoor boeren gezien worden als een probleem.
Boeren ervaren dit anders; zij hebben altijd binnen de regels van de overheid gewerkt en voelen wantrouwen, zelfs als ze verduurzamen.
De rol van de overheid
In de podcast wordt de overheid ter sprake gebracht. De Nationale Ombudsman onderzoekt hoe de overheid de afgelopen tien jaar met boeren is omgegaan. De conclusie is dat slecht beleid veel boeren in de knel heeft gebracht door constante veranderingen zonder duidelijkheid.
Boeren willen helderheid over toekomstige regels en wat er mogelijk is.
Stoppen als redding
Na zijn ongeluk besloot Paul te stoppen met boeren. Hij zocht hulp via maatschappelijk werk en vertelde zijn verhaal. Hij besefte hoe lang hij zichzelf had genegeerd. Paul zegt nu dat hulp zoeken waardevol is, maar boeren zoeken vaak niet de hulp die ze nodig hebben.
Meer dan beleid
Pauls verhaal toont aan dat het stikstofdebat niet alleen een technisch probleem is, maar ook een menselijk verhaal over verantwoordelijkheid, onzekerheid, trots en mentale grenzen. Boeren zijn geen cijfers, maar mensen met gezinnen en toekomstplannen. Veranderende regels zonder duidelijkheid raken niet alleen bedrijven, maar hun levens. En soms wordt het letterlijk zwart voor je ogen.
Heb je zelf te maken met sombere gedachten of mentale problemen? Je kunt anoniem praten via www.113.nl of bellen met 0800-0113.
Waar passen de boeren in de puzzel van D66, VVD en CDA?
Vandaag stonden de partijleiders Rob Jetten (D66), Dilan Yesilgöz (VVD) en Henri Bontenbal (CDA) breed lachend voor de camera met de mededeling dat zij een regeerakkoord hebben gesloten.
Ik ben benieuwd waar de boeren passen in deze puzzel. Daarom houd ik het nieuws van morgen in de gaten, want elke dag schrijft geschiedenis. Voor nu sluit ik af met de woorden van Sonja Barend: morgen gezond weer op.