Voormalig politiecommissaris Sander Schaepman draagt bij Vandaag Inside oplossingen aan voor het geweld dat relschoppers gebruiken tegen de Nederlandse politie. De Tweede Kamer is het geweld tegen hulpverleners ook beu. Een meerderheid in de Kamer roept het Openbaar Ministerie op om vaker zwaardere straffen te eisen als er sprake is van geweld tegen politie en hulpverleners.
Geweld tegen politie en hulpverleners: wat is er aan de hand?
In Nederland neemt het geweld tegen politie en hulpverleners snel toe. Vooral rond oud en nieuw, voetbalwedstrijden en rellen worden agenten doelbewust aangevallen met zwaar vuurwerk, stenen en zelfs vuurpijlen. Volgens de politie gaat het vaak om geplande hinderlagen: eerst wordt brand gesticht, daarna worden brandweer en politie in de val gelokt en beschoten.
Tegelijk voelen veel agenten zich in de steek gelaten. Ze krijgen te maken met extreem geweld, maar mogen dat nauwelijks beantwoorden. Wie als agent toch hard ingrijpt, loopt het risico zelf verdachte te worden en zijn wapen kwijt te raken. Dat tast het gezag van de politie aan, aldus Schaepman.
Wat zegt de politiek?
In de Tweede Kamer bestaat een duidelijke meerderheid die vindt dat het zo niet langer kan.
De Kamer wil:
-
dat geweld tegen politie en hulpverleners veel zwaarder wordt bestraft
-
dat het Openbaar Ministerie (OM) die hogere straffen ook daadwerkelijk gaat eisen
Een voorstel van GroenLinks-PvdA krijgt brede steun: het OM moet bij geweld tegen hulpverleners drie keer zo hoge straffen eisen als normaal. Doet het OM dat niet, dan moet het uitleggen waarom.
Ook het CDA wil extra maatregelen, zoals een verplichte gedrags- of opvoedmaatregel boven op de straf.
Maar tegelijk erkent demissionair minister Foort van Oosten (VVD) dat het OM formeel zelfstandig is: de politiek kan het niet dwingen. Dat maakt de uitvoering onzeker.
Waar schuurt het?
Hier raakt het Kamerdebat precies aan wat in het gesprek hierboven wordt gezegd:
-
Politici zeggen al sinds 2006 dat geweld tegen politie zwaarder moet worden gestraft
-
Maar in de praktijk gebeurt dat volgens agenten en critici nauwelijks
-
OM en rechters blijven vaak mild
-
Geweldplegers merken dat ze ermee wegkomen
Het gevolg: het gezag van de politie brokkelt af.
Wat is de echte oplossing?
De kern is niet één maatregel, maar een complete ketenverandering.
1. De politie moet weer zichtbaar de baas zijn
Agenten moeten bij zwaar geweld:
-
niet weg hoeven te rennen
-
niet bang hoeven zijn voor vervolging
-
hun geweldsmiddelen mogen inzetten als ze worden aangevallen
Zolang relschoppers weten dat de politie terugdeinst, blijft het geweld toenemen.
2. Zware straffen moeten geen papieren belofte blijven
De Kamer wil hogere straffen, maar dat moet ook gebeuren in de praktijk:
-
OM moet die straffen echt eisen
-
rechters moeten ze ook opleggen
-
geen taakstraf bij vuurpijlen, cobra’s en hinderlagen
Zolang zware straffen alleen op papier bestaan, verandert er niets.
3. De hele rechtsstaat moet dezelfde lijn volgen
Niet alleen de politie, maar ook het OM, de rechtspraak en de politiek moeten dezelfde boodschap uitstralen:
wie hulpverleners aanvalt, raakt keihard in de problemen
4. De politie moet voldoende mensen en geld krijgen
De NOS laat zien dat de politie afstevent op grote tekorten, met bezuinigingen op personeel.
Maar zonder voldoende agenten:
-
kun je geen relschoppers aanhouden
-
geen meldplicht opleggen
-
geen preventief optreden
Strenger straffen werkt alleen als er ook daadkrachtige handhaving is. Pas als relschoppers weten dat de staat sterker is dan zij, zal het geweld echt afnemen.
Ik ben nieuwsgierig. Wanneer mag de politie zijn gezag laten gelden? En wanneer stopt het geweld tegen hulpverleners? Daarom houd ik het nieuws over geweld tegen hulpverleners in de gaten. Voor nu sluit ik af met de woorden van Sonja Barend: morgen gezond weer op.
