Jarenlang leek het Nederlandse pensioenstelsel een vast gegeven. Je werkte, bouwde pensioen op en wist ongeveer waar je aan toe was. Toch werd in 2023 een van de grootste hervormingen van de verzorgingsstaat aangenomen: Wet toekomst pensioenen (Wtp). In 2026 merken steeds meer Nederlanders wat die verandering in de praktijk betekent.
Jarenlang debat
Over de nieuwe pensioenwet is meer dan tien jaar gesproken. Al rond 2010 waarschuwden economen en beleidsmakers dat het bestaande stelsel niet houdbaar was. Lage rente, vergrijzing en schommelende markten maakten vaste pensioenbeloften steeds moeilijker.
Na jaren van onderhandelingen tussen kabinetten, sociale partners en pensioenfondsen werd de wet uiteindelijk aangenomen in 2023, na langdurige debatten in de Tweede en Eerste Kamer. Het was geen snelle beslissing, maar een compromis na jaren van uitstel en bijsturen.
Wat is het nut van een nieuwe pensioenwet?
Het belangrijkste doel van de nieuwe wet is eerlijker en transparanter pensioen. In het oude stelsel werden risico’s collectief gedeeld, maar dat leidde tot frustratie:
-
jongeren vonden dat zij betaalden voor ouderen
-
ouderen zagen hun pensioen jarenlang niet stijgen
De nieuwe wet moest beter aansluiten bij hoe mensen tegenwoordig werken: flexibeler, met wisselende banen en inkomens. Pensioen wordt daarmee persoonlijker, maar ook onzekerder.
Waarom krijgt iedereen een eigen pensioenpotje?
In het nieuwe stelsel krijgt iedere deelnemer een eigen pensioenpot, waarin precies staat hoeveel geld voor hem of haar is gereserveerd. Dat potje beweegt mee met de economie:
-
gaat het goed, dan groeit het sneller
-
gaat het slecht, dan kan het ook dalen
Volgens de wetgever maakt dit het systeem eerlijker en duidelijker. Mensen kunnen zien wat van hen is en voelen zich meer eigenaar van hun pensioen. Tegelijk betekent dit dat zekerheid plaatsmaakt voor kans en risico.
Voor Kamerleden geen nieuw pensioenpotje
Een opvallend detail: Tweede Kamerleden vallen buiten dit nieuwe stelsel. Zij behouden hun eigen pensioenregeling, die nog grotendeels gebaseerd is op vaste afspraken. Dat leidde tot kritiek en onbegrip bij burgers.
Voor veel Nederlanders voelt dit als een dubbele maat:
Waarom moet mijn pensioen meebewegen met de markt, terwijl volksvertegenwoordigers zekerheid houden?
Het voedt het gevoel dat politieke beslissingen niet altijd gelijk uitpakken voor iedereen.
Waarom is actuaris Agnes Joseph tegen de nieuwe pensioenwet?
Voormalig Tweede Kamerlid Agnes Joseph is een van de bekendste critici van de nieuwe pensioenwet. Zij verzet zich vooral tegen het invaren: het overhevelen van bestaande pensioenrechten naar het nieuwe systeem.
Haar bezwaren:
-
mensen hebben nooit expliciet toestemming gegeven om hun opgebouwde pensioen te laten veranderen
-
het risico verschuift te veel naar de individuele deelnemer
-
ouderen kunnen nadeel ondervinden als markten tegenzitten
Volgens haar wordt een fundamenteel recht — zekerheid over pensioen — aangepast zonder voldoende bescherming van burgers.
In deze video legt Agnes Joseph aan Marlies Dekkers uit waarom ons pensioenstelsel op het punt staat te ontsporen, en wat jij nu kunt doen om niet de dupe te worden.
Wat zeggen de juristen van de staat?
De juristen van de staat kijken vooral naar de juridische houdbaarheid van de wet. Hun oordeel is genuanceerd:
-
de wet is juridisch verdedigbaar, mits zorgvuldig uitgevoerd
-
er zijn risico’s als pensioenfondsen onvoldoende uitleg geven of deelnemers niet goed informeren
-
vooral het invaren kan leiden tot rechtszaken als mensen zich benadeeld voelen
Met andere woorden: de wet mag, maar de uitvoering is cruciaal. Fouten of onduidelijkheid kunnen het vertrouwen blijvend schaden.
Wat betekent dit voor gewone mensen?
Voor veel Nederlanders voelt de nieuwe pensioenwet niet als vooruitgang, maar als onzekerheid. Pensioen was iets voor later, iets vasts. Nu is het een persoonlijk potje geworden, dat meebeweegt met krachten waar je zelf geen invloed op hebt.
De belofte van de wet is helder: meer eerlijkheid en transparantie.
De vraag die in 2026 steeds vaker wordt gesteld is echter:
Is een eerlijker systeem ook een veiliger systeem?
Die vraag zal Nederland nog jaren bezighouden. En pas over tijd zal blijken of deze hervorming een noodzakelijke modernisering was — of het begin van een nieuw wantrouwen in een oude belofte.
Ik ben benieuwd hoe de overgang naar het nieuwe pensioenstelsel zal verlopen. Daarom houd ik het nieuws van morgen in de gaten, want elke dag schrijft geschiedenis. Voor nu sluit ik af met de woorden van Sonja Barend: morgen gezond weer op.