Oorlog Rusland - Oekraïne
De oorlog tussen Rusland en Oekraïne duurt inmiddels bijna vier jaar. In Dagboek van Nederland volg ik niet het militaire verloop, maar wel de gevolgen voor Nederland. Want die zijn steeds zichtbaarder: in de rijksbegroting, bij Defensie en in Europa. In deze blog laat ik zien hoe nauw onze binnenlandse keuzes verbonden zijn geraakt met deze oorlog.
Oorlog raakt Nederland via defensie en Europa
Nederland steunt Oekraïne sinds het begin van de Russische invasie in februari 2022. In de eerste weken was er onzekerheid: wat kan Nederland leveren, hoe ver mogen we gaan en wat zijn de risico’s? Die vragen spelen nog altijd, maar inmiddels zijn de gevolgen concreet en tastbaar.
Op 19 december 2025 werd bekend dat de Europese Unie Oekraïne een lening van 90 miljard euro verstrekt. Het geld wordt opgehaald via een gezamenlijke EU-lening. Niet alle lidstaten zijn enthousiast: Hongarije, Slowakije en Tsjechië zien de steun als weggegooid geld en vrezen escalatie richting Rusland. Toch stemden alle 27 lidstaten in, met een opt-out voor deze landen.
Nederlandse belastingbetalers draaien via de EU-begroting mee voor de rentelasten. Terugbetaling door Oekraïne is onzeker en gekoppeld aan mogelijke herstelbetalingen door Rusland – iets waarvan niemand weet of het ooit gebeurt. Demissionair premier Dick Schoof noemt het besluit „niet onze voorkeur, maar wel acceptabel”. Het belangrijkste, zegt hij, is dat Oekraïne financieel overeind blijft.
Tegelijkertijd blijft de toon vanuit Moskou hard. President Vladimir Poetin stelde vandaag dat Oekraïne „weigert het conflict op vreedzame wijze te beëindigen” en claimde dat Russische troepen langs de hele frontlinie oprukken. Oekraïne en Europese leiders zeggen juist dat Rusland niet serieus bereid is tot een staakt-het-vuren.
Boeken over Oekraïne
Defensie groeit snel, maar kraakt
De oorlog heeft ook directe gevolgen voor Nederland zelf. Europa heeft afgesproken dat landen structureel meer aan defensie moeten uitgeven. Nederland doet mee en schaalt stevig op. Dat leidt tot een opvallend fenomeen: Defensie groeit sneller dan de organisatie aankan.
Demissionair staatssecretaris Gijs Tuinman noemt de snelle groei van Defensie een „catastrofaal succes”. De belangstelling vanuit de samenleving is groot, maar de organisatie piept en kraakt. Vooral de keuringen vormen een flessenhals. Sollicitanten moeten soms maanden wachten en haken af. De zogenoemde ‘flits-knaltijd’ – de tijd tussen aanmelding en start van de opleiding – is volgens Tuinman nog veel te lang.
Hoewel tekorten aan materieel en instructeurs grotendeels zijn opgelost, zit de starheid van regels en vakbonden verdere versnelling in de weg. Tuinman wil desnoods bonden passeren om de Wet Militaire Basiskeuring aan te passen. Ook pleit hij voor meer flexibiliteit: niet iedereen hoeft aan hetzelfde profiel te voldoen, zeker niet in specialistische functies zoals IT.
De cijfers zijn tegelijk hoopgevend. Defensie telt inmiddels zo’n 80.000 medewerkers en eenheden die eerder half gevuld waren, zitten nu op 80 tot 100 procent. Het doel is 100.000 militairen in 2030, mogelijk zelfs eerder. Toch waarschuwt Tuinman zijn opvolger: focus op opschalen, niet op nieuwe plannen. De keten mag niet breken.
In politiek Den Haag groeit het besef dat vrijwilligheid alleen mogelijk onvoldoende is. De klassieke dienstplicht keert voorlopig niet terug, maar steeds meer partijen kijken naar Scandinavische modellen, met verplichte enquêtes of selectieve oproepen van jongeren.
Oorlog blijft, gevolgen ook
In deze blog zie je hoe de oorlog in Oekraïne Nederland blijft raken, zonder dat er een einde in zicht is. Via hogere defensie-uitgaven, Europese leningen en politieke spanningen dringt het conflict diep door in onze samenleving. In 2026 zal ik niet elk detail van de oorlog volgen, maar wel blijven vastleggen wat deze oorlog betekent voor Nederland.
Nederlandse politieke steun aan Oekraïne
In de Tweede Kamer is er een brede meerderheid voor het verlenen van financiële steun aan Oekraïne. Toch verschillen de partijen aanzienlijk in toon en voorwaarden.
VVD, D66, CDA, GroenLinks/PvdA, ChristenUnie en Volt spreken hun steun uit voor zowel financiële als economische hulp, vaak via de Europese Unie. Zij benadrukken dat deze steun essentieel is voor de Europese veiligheid en het handhaven van de internationale rechtsorde.
BBB en JA21 zijn in principe voor hulp, maar plaatsen duidelijke kanttekeningen bij de kosten, de EU-leningen en het ontbreken van een heldere exitstrategie.
PVV, SP en Forum voor Democratie zijn daarentegen grotendeels tegen financiële steun. Zij vinden dat Nederlands belastinggeld primair besteed moet worden aan het oplossen van binnenlandse problemen.
Ik houd het nieuws van morgen in de gaten – elke dag schrijft geschiedenis. Voor nu sluit ik af met de woorden van Sonja Barend: morgen gezond weer op.